O festiwalu

Ad Libitum to międzynarodowy festiwal sztuki improwizacji organizowany od 2006 roku przez Fundację Polskiej Rady Muzycznej z inicjatywy Krzysztofa Knittla, w kolejnych edycjach prezentujący różne gatunki muzycznej improwizacji – od muzyki free jazzowej i swobodnej improwizacji, przez improwizację dyrygowaną, awangardowe techniki wykonawcze, partytury otwarte i graficzne, indeterminizm i minimalizm. To festiwal badający interakcje muzyki ze sztukami wizualnymi i performatywnymi w nowych nurtach artystycznych, niekonwencjonalnych działaniach interdyscyplinarnych i projektach o charakterze synkretycznym. W ostatnich latach festiwal inicjuje spotkania kultowych postaci sceny swobodnej improwizacji z polskimi muzykami młodej generacji.

Ad Libitum, to więcej niż tylko festiwal, to platforma kreacji nowych sytuacji artystycznych i zdarzeń unikatowych. To jedna z niewielu płaszczyzn tego typu międzynarodowych twórczych kontaktów, tak bardzo pożądanych, zwłaszcza przez młodych artystów. Pole eksperymentu i ryzyka, ale także warsztat edukacyjny, którego rolę wyjaśniał dyrektor artystyczny Krzysztof Knittel:

Od lat najważniejszym dla mnie celem działań Polskiej Rady Muzycznej było to wszystko, co wiązało się z edukacją muzyczną. Stąd wzięła się idea zorganizowania w 2006 roku międzynarodowego seminarium Ad Libitum składającego się z wykładów, paneli dyskusyjnych, warsztatów i koncertów, których przedmiotem byłaby improwizacja muzyczna. Naszą ideę uzasadnialiśmy tak: w muzyce poważnej sztuka improwizacji została zarzucona na rzecz perfekcji w wykonawstwie muzycznym, a przecież improwizacja to działanie rozwijające zdolności twórcze, inteligencję, wrażliwość emocjonalną, a także dyscyplinę myślenia analitycznego, wyobraźnię i zdolność współdziałania w zespole.
Improwizacja to akceptacja aktywności różnej od mojej własnej i pokojowe nastawienie do czyjejś odmienności. Improwizacja uczy spontaniczności i naturalności zachowań, uczy pokonywania nieśmiałości, odblokowuje psychicznie, uczy przeżywania wspólnej radości
Kreacje polegające na zabawie z dźwiękiem, a wyrastające z potrzeby spotkania, przeżywania wspólnej radości, mają głęboki sens. Jaka bowiem może być lepsza możliwość poznania drugiego człowieka, jeśli nie przez bezpośredni kontakt, rozmowę, wymianę poglądów i wspólne granie? Ten sam duch towarzyszył przecież od zawsze muzyce kameralnej.

Na festiwalu Ad Libitum gościliśmy dotąd tak znakomitych artystów, jak Anthony Braxton, Lawrence D. „Butch” Morris, Tomasz Stańko, Misha Mengelberg, Han Bennink, John Tilbury i Eddie Prévost, Phil Niblock, Wolfgang Fuchs, Michel Doneda, Thomas Lehn, Anthony Pateras, Marina Rosenfeld, Maja Ratkje, Raymond Strid, Ingar Zach, Jaap Blonk, Anat Pick, Valeri Scherstjanoi, Tetuzi Akiyama, Robin Rimbaud „Scanner”, Szabolcs Esztenyi, Pierre Jodlowski, Zdzisław Piernik, Mieczysław Litwiński, Marek Chołoniewski, Olga Szwajgier, Jacek Kochan, Włodzimierz Kiniorski, Piotr Bikont, Tadeusz Sławek, Bogdan Mizerski, Marcin Dymiter, Michał Górczyński, Rafał Mazur, Mirosław Bałka, oraz zespoły – Kawalerowie Błotni, Kwartludium, Phonos ek Mechanes, Warsztat Muzyczny, Moscow Laptops Cyber Orchestra, London Jazz Composers’ Orchestra.

W nurcie warsztatowym festiwalu Lawrence D. „Butch” Morris pracował ze studentami Akademii Muzycznej w Krakowie (zespół Odyssey Adama Kaczyńskiego), Peter Ablinger z powstałą przy festiwalu Miodową Orkiestrą „Ad Libitum” (uczniowie warszawskiej szkoły przy ul. Miodowej), a John King z Extreme Guitar Orchestra. Nima Gousheh przygotował zespół muzyków–amatorów do wykonania kompozycji Corneliusa Cardew The Great Learning, a utworzona przy festiwalu Krakowska Orkiestra „Ad Libitum” wystąpiła pod dyrekcją Moniki Wolińskiej z partyturami tekstowymi Karlheinza Stockhausena i nowym utworem Tadeusza Wieleckiego zamówionym przez festiwal.

Festiwal Ad Libitum ma w swej historii także dwuletnią współpracę z Międzynarodowym Festiwalem Improwizacji Tańca SIC! Przyniosła ona zaskakujące efekty artystyczne. Zaproszeni w 2010 roku goście – Julyen Hamilton, Daniel Lepkoff, Andrew de Lotbiniere Harwood, Benno Voorham, Makiko Ito, grupa Pracownia fizyczna, oraz muzycy – Chris Cutler, Jerome Noetinger, Axel Dörner, Zdzisław Piernik, Szabolcs Esztenyi, Marek Chołoniewski, Rafał Mazur, Mikołaj Trzaska, Anna Zielińska i aktor Bogusław Kierc – we wspólnych koncertach-spektaklach przyjęci zostali entuzjastycznie przez krytykę i owacyjnie przez publiczność. Wirtuoz violi da gamba, znakomity improwizator Paolo Pandolfo, zespoły Company Blu i POW Ensemble stworzyli niezapomniane spektakle festiwalu Ad Libitum 2011.